CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC NƠI TÁNH NGHE

Trong sáu căn, căn tai là viên thông hơn cả. Tại sao nói viên thông? Vì khả năng nghe luôn luôn hiện diện. Khi có một âm thanh hay nhiều âm thanh chúng ta đều nghe được hết, khi có âm thanh gần và âm thanh xa cùng lúc xảy ra chúng ta cũng nghe được cùng lúc (miễn sao âm thanh gần không át mất âm thanh xa). Đặc biệt khi không có âm thanh chúng ta vẫn nghe. Hãy chiêm nghiệm điều này nơi tâm chúng ta đang biểu hiện mà tự nhận ra.

 

Chánh niệm trong tánh nghe là nhận diện ra khả năng thường nghe của tâm qua cửa lỗ tai.

 

Trong kinh Lăng Nghiêm nói “Một tinh minh sinh ra sáu hòa hợp”. Nói rõ ra, chỉ một cái biết sáng suốt nhưng biểu hiện ra các căn thành có nghe, thấy, ngửi, nếm nói, cảm giác, và suy nghĩ phân biệt. Các căn là cửa để Tâm cảm nhận được thế giới và cả nội tâm của mình còn tánh biết thì biểu hiện qua các căn đó chứ không phải các căn có thể tự biết. Như vậy, người chết cũng có con mắt nhưng không còn thấy nữa. Vì vậy chúng ta có một khả năng nhận biết ở “hậu trường” qua sáu cửa là các căn.

 

Khi chúng ta tu hành chúng ta sẽ chọn một căn nào mà mình thấy hợp với mình để thường nhớ và chánh niệm tỉnh giác về nó mà thực hành tu tập. Nhờ thực hành thường xuyên chúng ta sẽ nhận ra cái biết “bên trong” biểu hiện ra nơi căn mà mình đang thực hành, nếu nhận ra cái biết này tức là đã nhận ra tánh biết hay Tánh tỉnh giác.

 

Trong sáu căn, căn tai là viên thông hơn cả. Tại sao nói viên thông? Vì khả năng nghe luôn luôn hiện diện. Khi có một âm thanh hay nhiều âm thanh chúng ta đều nghe được hết, khi có âm thanh gần và âm thanh xa cùng lúc xảy ra chúng ta cũng nghe được cùng lúc (miễn sao âm thanh gần không át mất âm thanh xa). Đặc biệt khi không có âm thanh chúng ta vẫn nghe. Hãy chiêm nghiệm điều này nơi tâm chúng ta đang biểu hiện mà tự nhận ra.

 

Có một công án của thiền sư Bạch Ẩn: “Tiếng vỗ của một bàn tay”,

Chỉ một bàn tay vỗ vào không khí, vậy chúng ta có nghe không?

Rõ ràng đây là một công án!

Tự chúng ta chiêm nghiệm về khả năng nghe của chúng ta, nghe khi có âm thanh và nghe không âm thanh để thấy có cái gì chung nhất và hiện hữu thường hằng, không kẹt vào lỗ tai, cũng không kẹt vào âm thanh.

 

Một bàn tay thì không tạo ra được âm thanh. Nhưng sao gọi là “tiếng vỗ”. Vỗ vào đâu? Chúng ta phải tự tìm câu trả lời.

Có phải chỗ nhắm vào là sự hiện diện của bạn rõ ràng trước mặt mà bạn đang nhận ra hành động của tiếng vỗ một bàn tay hay không? Có phải sự hiện diện này, bây giờ vẫn chưa từng rời bạn? Tiếng vỗ đó không tạo nên âm thanh nhưng vỗ trúng vào sự hiện hữu chưa từng sanh chưa từng diệt? Chúng ta phải tự mình nhận ra điều này. Sự hiện diện của chúng ta luôn luôn có mặt trong đời sống này, vì vậy chúng ta phải tự phát hiện.

 

Tánh nghe thì không phụ thuộc nhân duyên. Như thế nào là nghe phụ thuộc nhân duyên? Khi chúng ta nghe theo tiếng là nghe phụ thuộc theo nhân duyên. Thông thường có âm thanh là chúng ta có nghe còn không có âm thanh thì chúng ta cho rằng không nghe. Thật ra, không âm thanh vẫn nghe. Nhưng không phải nghe có âm thanh và không có âm thanh là tánh nghe. Mà tánh nghe là khả năng nhận biết như gương phản chiếu bóng và cả không bóng; nghe không tác ý, vô tâm mà nghe. Phải nhận ra gương tâm này nó dung chứa có và không, nó không tùy thuộc vào âm thanh và không âm thanh. Có âm thanh và không âm thanh như bóng hiện ra trong gương tâm sáng tỏ và trùm khắp này.

 

Cũng trong kinh Lăng Nghiêm Phật khai thị cho ngài A Nan như thế nào là Chân tâm: “Nếu rời tiền trần mà có tánh phân biệt, thì đó mới là Chân tâm của ông”

 

Vì vậy hành động như tiếng vỗ của một bàn tay là muốn chỉ cho chúng ta nhận ra khả năng nhận biết không phụ thuộc vào có âm thanh và không có âm thanh (tiền trần). Hay tánh nghe không phụ thuộc nhân duyên.

 

Nghe không phụ thuộc vào chủ thể và đối tượng. Chủ thể và đối tượng là nguyên nhân chia cắt tánh nghe là một tinh minh (cái biết sáng tỏ, đơn nhất trùm khắp) thành ra có chủ thể và đối tượng. Khi có chủ thể và đối tượng thì cái biết trở thành có chỗ đứng trong không gian và diễn ra theo thời gian. Cái biết đơn nhất trùm khắp bị hạn cuộc trở thành một phần tử trong cái toàn khắp và biến thành cái biết sanh diệt.

 

Chúng ta phải làm một cuộc cách mạng khảo sát cái biết sanh diệt này. Nghĩa là chúng ta thôi dứt đi ảo tưởng nó có thật và chúng ta thôi dựa dẫm vào nó. Hãy xả đi cái tôi là nguyên nhân chính của tình thế diễn ra có chủ thể và đối tượng này.

 

Không còn dính mắc vào cái tôi này nữa lúc nào cũng quan sát nó bằng chánh niệm tỉnh giác. Quan sát nó trong sinh hoạt hằng ngày, trong các thời khóa tu tập mà minh thấy thích hợp với thiện căn của mình; cho đến lúc nào đó duyên đủ, chúng ta sẽ nhận ra cái biết không tùy thuộc vào chủ thể và đối tượng.

 

Hay chúng ta cũng có thể đặt câu hỏi khi quan sát tình thế hiện tại đang là này, nếu không có ta thì có biết nghe hay không? Có thể làm cho cái biết nghe này tiêu mất được hay không? Có cần thiết phải có nhận thức rằng ta nghe hay không?

 

Thực ra không cần phải mặc thêm một cái áo trên khả năng nhận biết vô tâm trần trụi không cần áo. Chúng ta thường quan sát, suy nghiệm và chánh niệm tỉnh giác thật nghiêm túc về điều này chúng ta sẽ tìm ra câu trả lời, và chúng ta sẽ có một nhận thức mới.

 

Có người nhận ra Tánh tỉnh giác một lần là có thể sống được với nó, có người có những thay đổi từ từ nhờ vào một nhận thức đúng chỉ đường Tánh tỉnh giác cũng dần dần hiện. Dù mau hay chậm miễn sao đến khi nào chúng ta nhận ra cái biết đơn nhất đang hiện diện chưa từng mất, không tên tuổi, không mặt mũi, không có ai nghe mà nó vẫn thường nghe, không tùy thuộc nhân duyên, không bị quy định bởi chủ thể đối tượng. Nó vẫn có đó trước khi ta sanh ra và nó vẫn hiện hữu khi chúng ta mất đi. Nhận ra được khả năng này là chúng ta đã nhận ra Tánh nghe hay Tánh tỉnh giác.

 

 

Ngày 1 tháng 11 năm 2016, Phật lịch 2060.

Tánh Hải

 

 

Chia sẻ bài viết này trên trang cá nhân của bạn:
  •  
  •  


2 Các phản hồi:CHÁNH NIỆM TỈNH GIÁC NƠI TÁNH NGHE

  1. nguyễn văn sinh // 15.11.2016 at 19:59 // Trả lời

    Thân gửi anh Tánh Hải. Tôi đã tốn thời gian nhiều trong kiếp này để tìm lại bản chất đích thực của mình nhưng vẫn còn đứng ngoài rào. Tôi đã đọc những bài viết của anh. Mong muốn được kết bạn với anh để học hỏi trên đường tìm Đạo. Chân thành cảm ơn anh và ban biên tập trang web thientrithuc.vn

  2. thientrithuc // 18.11.2016 at 17:15 // Trả lời

    chào anh Nguyễn Văn Sinh, mình cũng vừa học vừa tu. Rất vui được là bạn của anh. số điện thoại của mình là 01692063360. Hen gặp anh để mình có những trao đổi tốt cho chúng ta. Chào anh.

Để lại một phản hồi

Địa chỉ email của bạn sẽ không hiển thị công khai.


*