Tôi thường nghe và đọc thấy: cửa Không là cửa vào Đạo; vậy cửa Không là như thế nào? Làm sao qua được cửa này?

Tôi thường nghe và đọc thấy: cửa Không là cửa vào Đạo; vậy cửa Không là như thế nào? Có phải người thấy Đạo là người không còn cái gì hết? Nếu vậy, Đạo có vẻ yếm thế quá không? Làm sao qua được cửa này? Xin thientrithuc vui lòng giải thích cho tôi có niềm tin tiến tu.

  1. Độc giả 27.02.2017
    Vì sao khi nói, giảng chuyện Đạo, chuyện kiến tánh, chuyện sanh tử, luân hồi...thì người ta hay viện dẩn lời của bậc đạo sư này bậc đạo sư nọ...mà không nói ngay đến sự thật từ chỗ cá nhân mình chứng ngộ? Có phải con đường này không có người đến nơi? Cảm ơn thientrithuc
  2. thientrithuc Ban Biên tập 28.02.2017
    Bạn thân mến, kinh Hoa Nghiêm dạy, tâm Phật chúng sanh cả ba không sai khác. Vì vậy cho dù bạn có chứng ngộ như thế nào bản tánh tâm thức của bạn thì bạn cũng chứng ngộ như trong và bằng các vị chứng ngộ đã đi trước chúng ta và sau này.

    Dùng trích dẫn của các bậc đạo sư mục đích là làm tăng sự tin tưởng với người đọc, người trích dẫn thấy mình có kinh nghiệm hay đã chứng ngộ thì cũng không ngoài tâm lượng của các vị đã đi trước; tức là, “Một vị” của Phật giáo là bình đẳng cho mọi chúng ta, vì vậy chứng ngộ là chứng ngộ cái đã có sẵn, nhưng cái đó phải chung một vị với các bậc giác ngộ.

    Cho nên, trích lời các bậc đi trước là làm tăng thêm niềm tin cho người đọc, chứ không phải hiện thời không có ai chứng ngộ.

    Phương diện khác mà bạn không thấy, là một người thật sự có sự chứng ngộ mới có thể trích ra những lời dạy của các bậc giải thoát môt cách linh hoạt và tài tình. Người học để hiểu cũng có thể làm được chuyện đó nhưng mà không dấu được sự nghèo nàn thiếu sức sống của mình khi trình bày.

    Cái gì thật thì có sức sống, chúng ta phải thấy ra điều đó trong mỗi bài viết của mỗi người; còn chúng ta chưa thấy được điều này bởi vì chúng ta chưa thật sự sáng mắt; chưa sáng, chúng ta sinh nghi đời này chẳng ai giác ngộ nữa, lại làm cho mình có tâm thối thoát, ngán ngẫm; để tinh tấn nhằm giải thoát cho mình.

    Chứng ngộ cái có sẵn là sao? Là mỗi niệm mỗi niệm bạn đang hiện diện với thực tại giải thoát chưa từng che dấu, nhưng chúng ta cứ lầm qua mà dính vào thời gian qui ước ba thời quá khứ hiện tại vị lai, và chúng ta thấy mình đứng riêng ra khỏi pháp giới thành có ta và có thế giới.

    Khi bạn dùng từ “con đường” là chúng ta đã mặc định rằng tu hành là một chương trình lâu xa. Thật ra, lâu xa là việc của thực hành tương đối để thay đổi tâm thức dính mắc của mình. Còn thực ra, nó ở ngay trước mắt chúng ta; từng khắc, từng khắc; chúng ta khám phá ra ngay đó đủ hết, thì chúng ta không còn thấy “con đường này” nữa; và, chỉ có một bước chân, khi vừa bước là đã đến đích rồi. Chúng ta phải tự khám phá ra điều này. Bởi vậy mà mỗi một bài kinh luôn luôn có câu: “Nhất thời Phật tại”; ý là, chỉ cho chúng ta thấy ngay đây là giải thoát.

    Chúng ta phải tự mình khám phá ra điều này thôi, còn chúng ta có phân tích này kia chỉ là hý luận, so với “Nhất thời Phật tại” này.

    Mong bạn hiểu ý thientrithuc trình bày, chào bạn.
  3. Độc giả 12.03.2017
    Bạn nói đúng không chỉ là một bước chân, mà chỉ cần quày đầu lại. Thậm chí cũng chẳng cần vì toàn bộ sóng đã là nước rồii phải không bạn?
  4. thientrithuc Ban Biên tập 13.03.2017
    Rất đúng, nhưng bạn phải thật sự cảm nghiệm điều này, và phải thường xuyên sống được với từng cảm nghiệm đó trong mọi lúc mọi nơi. Từng ngày, từng giờ là sự thay đổi nhờ sống bằng cái thấy giải thoát, cho đến lúc không thể thay đổi nữa mới thật trọn vẹn.

*


1 trả lời

Đăng công bố
Thiện Tri Thức Ban Biên tập 12.09.2015

Trả lời:
    Bạn thân mến, theo Đại Thừa Khởi Tín Luận, ngài Mã Minh có dạy: “Nhất tâm nhị môn” Một Tâm hai cửa. Giải thoát môn, và sinh diệt môn. Tuy hai cửa nhưng chỉ là một Tâm; nghĩa là, khi chúng ta ở trong sinh diệt môn, chạy theo các tướng lưu xuất từ Như Lai Tạng. Bạn cũng không rời Như Lai Tạng, hay Giải thoát môn. Câu nói này hàm nghĩa Như Bát Nhã Tâm Kinh nói: “Sắc tức thị Không, Không tức thị sắc” sắc biểu thị các tướng của Như Lai Tạng, Không biểu thị Chân Như của Như Lai tạng. Cả hai làm thành nhau. Với người thấy Đạo họ sống trong sự hợp nhất của Tâm. Tức, tướng và tánh: không hai. Với người mê Đạo chỉ chạy theo tướng, sống lầm chấp theo tướng.
    Như vậy, cửa Không là cửa vào Đạo; nhắc nhỡ chúng ta điều gì? Trước hết, chúng ta xem nghĩa của cửa Không như thế nào?
    Nghĩa thứ nhất của cửa Không là thoát khỏi những che chướng, lầm chấp, không còn kẹt trên tướng của tâm. Như trong Bát Nhã Tâm Kinh dạy: “Quán Tự Tại Bồ tát hành thâm Bát Nhã Ba la mật đa thời chiếu kiến ngũ uẩn giai Không, độ nhất thiết khổ ách” (Khi Bồ tát Quán Tự Tại hành thâm Bát nhã Ba la mật đa ngài soi thấy năm uẩn đều Không liền qua hết thảy khổ ách).
    Thiền sư Lâm Tế dạy: “Hễ có người tìm cầu thì Ta liền xem hắn, hắn không biết Ta thì ta liền mặc một số áo. Bởi vậy người học cứ một mực nhằm vào câu nói của Ta mà sanh kiến giải. Khổ thay! Kẻ trọc mù không có mắt, cứ nương theo cái áo Ta mặc mà nhận thấy sanh vàng đỏ trắng. Ta bèn cởi bỏ hết áo mà vào trong cảnh thanh tịnh, người học vừa thấy liền sanh vui mừng ham thích. Ta cởi bỏ luôn cảnh thanh tịnh, người học thất kinh, mịt mờ chạy cuống cả lên mà nói rằng Ta không có áo. Ta nói với hắn rằng: “Ngươi có biết người nào mặc áo chăng? Bỗng nhiên hồi đầu lại thì nhận được Ta rồi vậy”. Này các đại đức, các ông chớ có nhận áo. Áo không thể cử động, phải là Người mới hay mặc áo. Có cái áo thanh tịnh, có cái áo vô sanh, áo Bồ đề, áo Niết bàn, có áo Tổ, có áo Phật…”.
    Qua lời dạy của ngài Lâm Tế, Không ở đây là không các thứ áo. Kể cả áo Phật, áo Tổ, áo thanh tịnh… Rõ ràng Đạo vượt qua các lớp áo đó, Nhưng cũng trên lời dạy của ngài, ngài hiện thân bằng nhiều thứ áo; chứng tỏ Đạo: vì không là biểu hiện của một chiếc áo nào cho nên có thể quyền biến hiện tất cả các thứ áo. Khi đó áo cũng chính là Đạo. Chỉ khác là chúng ta có nhận ra Người mặc áo hay không mà thôi.
    Nghĩa thứ hai của Không môn là không có một cái cửa cố định. Khi nói đến cửa, chúng ta sẽ tưởng tượng ra một cái cửa và người ta qua lại nơi cửa này để bước từ thế giới này sang thế giới khác; cụ thể, như chúng ta phải qua cửa Không để vào Đạo. Không cửa nghĩa là: đâu đâu cũng là cửa. Lời dạy hết sức ngắn gọn của một thiền sư Việt Nam là Cảm Thành khi một vị tăng hỏi:
– Thế nào là Phật?
Ngài đáp:
– Ở khắp tất cả chỗ.
Lại hỏi:
– Thế nào là Phật tâm?
Đáp:
– Chưa từng che dấu.
    Nếu Phật ở khắp và Phật tâm chưa từng che dấu, thì cũng có nghĩa: tất cả chỗ là cửa Không. Không cửa nhưng tất cả đều là cửa. Vì vậy, chúng ta thấy trong ngữ lục người xưa ngộ đạo bất kỳ đâu và bất kỳ lúc nào. Khi nào tâm Không thì khi đó, nơi đó là cửa và hành giả thấy Đạo.
    Nghĩa thứ ba của cửa Không là: cửa Không rất hẹp. Cửa Không là sự gạn lọc tuyệt đối, cho nên cửa Không rất hẹp. Đây là nghĩa rất thiết thực và quan trọng nhất trong các nghĩa của cửa Không. Cửa Không thì ở khắp mọi nơi, mọi lúc. Nhưng chúng ta không qua được bởi vì kích cỡ của chúng ta quá lớn. Một chúng sanh mê lầm chấp có ta và cái của ta không qua cửa Không được; người tu, khi vào đạo thực hành một pháp tu nào đó, họ chấp vào Pháp tu của mình, kích cỡ lại tăng thêm. Kiến thức thế gian làm cho kích cỡ của chúng ta to lớn, khi vào đạo chúng ta có thêm một mớ tri kiến về Đạo, kích cỡ của chúng ta lại càng lớn hơn. Cho nên chúng ta không thấu hiểu cửa Không là cửa hẹp thì chúng ta không thể nào thực hiện tu tập để cho thân và tâm đều Không; nhằm qua được cánh cửa hẹp này.
    Chính vì cánh cửa này hẹp bởi tính tuyệt đối gạn lọc của nó cho nên, trong thực tế người tu thì nhiều mà người ngộ Đạo lại rất ít. Hành giả phải gẫm kỹ điều này.
    Chúng ta tham khảo một số khai thị quan trọng mà người tu muốn qua cửa hẹp này phải thực chứng trong tu hành của mình.
    Phải tham thiền thấy được giải thoát giữa hai tư tưởng, đây là cách chỉ ra chỗ tâm thức dừng dứt của truyền thống thiền Tây Tạng và Thiền tông.
     “Dứt đường ngôn ngữ, bặt chỗ tâm hành”. Là chỉ trạng thái dừng dứt của tâm hay định được tâm. Hoặc: “Sạch trọi trơn bày trơ trơ”. Hay: “da dày, da mỏng đều rơi rớt hết chỉ còn lại cái Chân thật”.
    Nếu trích ra thì rất nhiều cho nên chúng ta thấy đây là cửa quan trọng mà hành giả tham thiền buộc phải vượt qua. Muốn vậy mọi thứ đeo mang dù chỉ một hạt bụi cũng phải buông bỏ mới qua được cửa hẹp này.
     Cuối cùng, Tâm là bất nhị giữa quang minh và tánh Không, và theo Đại Thừa Khởi Tín Luận Tâm cũng bất Nhị giữa sanh diệt và Chân Như. Vì vậy tâm Không nhưng sáng tỏ, một cặp Không Minh là đồng hiện. Tiến lên nữa tâm minh không này không đứng tách ra khỏi thế giới sanh tử hiện tượng mà Tâm này còn dung nhiếp thấu thoát cả thế giới hiện tượng. Hay theo tinh thần Bát Nhã: “Bát Nhã vô tri, vô sở bất tri” (Bát Nhã không biết nhưng không việc gì mà chẳng biết).          Qua được cửa Không, hành giả sẽ đứng trong toàn cảnh của Giải thoát, từ nhận ra tâm giải thoát nhờ thoát khỏi những tư tưởng và các tướng (cửa Không); hành giả tham thiền để nhận ra tâm giải thoát này, ngược lại, có cả ở tư tưởng và các tướng. Giải thoát là một vị, nó có sẵn ở trạng thái tĩnh tại mà còn ở trạng thái động; ở Niết bàn mà còn có cả ở thế giới sanh tử. Đó chính là Đạo. Là tầm mức chúng ta cần tu hành để nhận ra. Mong bạn hoan hỷ. Chào bạn.    

#1

*


Vui lòng đăng nhập hoặc Đăng ký để trả lời câu hỏi